|
بی گمان فرهنگ و تمدن ایرانی، از آغاز تا کنون استمراری بنیادی
و پرتوان و پیوسته داشته است.این فرهنگ و نمودارهای فکری و
معنوی آن،مانند حلقه های بهم پیوسته ی یک زنجیر می باشد. هر
حلقه یا چند حلقه ی این زنجیر، توسط دانشمندان و هنر مندان و
حکیمان و عارفان و...به فراخور زمان و مکان و ذوق و سلیقه آنان
ساخته و پرداخته شده است.به ترتیبی که این دانه ها و حلقه ها
پیراسته و آماده شده، پیوسته سازندگان هر عصر و دورانی، میراث
بر تجربه ها و آموخته ها و داده های پیشینیان خود بوده اند و
نمیتوانسته اند از آن گنجینه بی نیاز باشند، اما همیشه برابر
با زمان و مکان و در برخورد با فرهنگ ها و تمدن های دیگر ،و در
بازار پر رونق داد و ستدها، بر آنچه که از پیش به آنان رسیده ،
افزوده، و همین پویایی و عدم ایستائی است که فرهنگی همیشه در
حال تحول ، زنده و نو را برای نسل بعدی بر جای نهاده.
اما در برخورد اندیشه ها و داد و ستد ها، این ایران و فرهنگ و
تمدن ایرانی است که عناصر نو و پویا و متحول و شگرف بشری را
بیشتر به دیگر ملت ها و اقوام داده است.از سوئی دیگر، آنچه را
نیز که اخذ کرده،در این کوره گدازنده و توانمند،آنچنان ذوب
کرده و آمیخته که چیزی دیگر ،در ارزش و تازگی بدر آمده است.
اما تمدن و فرهنگی که نیرومند، ریشه دار و اصیل و کهن روزگار و
همچنین پویا بوده و در داد و ستد جهت باروری و رشد و شکوفایی
آماده و دور از تعصب باشد، دوام می آورد. ایران کهنسال و
دیرینه تاریخ، در طول زمان بسیار دراز بسا که مورد تهاجم و
تاخت و تاز اقوام وحشی قرار گرفته و از دیدگاه نظامی شکست
خورده و مهاجمان در آن به حکومت پرداخته اند:
حمله ی آشوربانی پال ................................. 646
پیش از میلاد
حمله ی اسکندر گجستک ........................... 334 پ م
حمله ی وحشیانه ی اعراب ........................ 637 میلادی
حمله ی ترکان غزنوی .............................. 999 م
حمله ی ترکان سلجوقی ............................ 1030 م
حمله ی ترکان قراختایی ............................. 1141 م
حمله ی ترکمان های غز ............................. 1159 م
حمله ی خونین مغول ها .............................. 1120 م
حمله ی تیمور ..........................................
1381 م
اما در برابر فرهنگ و تمدن سرشار و نیرومندش، چون به نسبت، همه
مهاجمان در برابر آن ضعیف و فقیر بودند به طریق وام گیری در
آمده و به زی و کسوت فرهنگ ایرانی در آمدند.
در دوران چنین حکومت هائی، فرهنگ و تمدن ایرانی همچنان راهرو و
پویایی روش دیرینه بوده و هیچگاه این زنجیره استوار فرهنگی در
این سرزمین نگسسته است، بلکه هم فرهنگ و تمدن مهاجمان را در حد
توان در خود مزمحل کرده و هم اقوام مهاجم را در بطن جامعه خویش
جای داده تا جائی که آنان خود پشتیبان و مروج این فرهنگ و تمدن
و زبان شده اند.
از تهاجم هائی داستانی،اساطیری ،تاریخی که مربوط به دوران
پیشدادیان و کیانیان ، تا مادها ، هخامنشی ها و پارتها و
ساسانیان می شود،و پس از آن تازیان و اقوام گوناگون ترک به
ویژه مغول ها و اعقاب آنان تا همین اواخر و یونانیان که پس از
هخامنشی ها به ایران آمدند همیشه این فرهنگ و تمدن و زبان
ایرانی بوده که ملل و اقوام مهاجم را ایرانی مآب کرده است. اما
چون عنصر قالب در اصول بنیادی تفکر و بینش ایرانی پویائی و
سازندگی و بالندگی بوده، همواره بصورتی ذاتی در پس هر تهاجمی
روند دوباره سازی و زنده شدن و رونق دوباره را در پیش گرفته و
هموراه چون کوهی استوار بر بلندای تاریخ بر جای مانده.
این سرزمین اهورائی،خاستگاه نیاکانی ماست که به مردمان روی
زمین فرهنگ نیک زیستن آموخته،در زنده نگاه داشتن گوهره فرهنگ و
زبان و گنجینه فکری آن بکوشیم.
ایران ای سرزمین آریان،مهرت به دل جان ماست تا آخرین ذره جان.
جاويد مزديسنا،پاينده ايران |